W komercyjnej produkcji trzody chlewnej utrzymanie optymalnej struktury pod względem liczby miotówna lochęjest kluczowe dla maksymalizacji produktywności, poprawy efektywności reprodukcyjnej i zapewnienia stabilności ekonomicznej. Struktura ta odnosi się do udziału loch w różnych cyklach rozrodczych (różnej liczbie odsadzonych miotów) w stadzie. Dobrze zrównoważona struktura zapewnia równomierną produkcję prosiąt, efektywne wykorzystanie zasobów i większą długowieczność stada.
Dlaczego struktura stada pod względem liczby miotów na lochę ma znaczenie?
Każdy grupa, od loszek (0 miotów) do starszych loch (6+ miotów), ma inny wpływ na wyniki gospodarstwa. Loszki i lochy po pierwszym miocie mają zazwyczaj mniej prosiąt na miot i wyższą śmiertelność przedodsadzeniową, natomiast lochy po 3–5 miotach wykazują najwyższą produktywność. Starsze lochy często wykazują gorszą wydajność, zwykle z większą liczbą zmumifikowanych płodów, martwych urodzeń oraz wyższą śmiertelnością przedodsadzeniową. W tej grupie istnieje również zwiększone ryzyko brakowania ze względu na problemy zdrowotne lub strukturalne. Jeśli struktura stada jest zaburzona, może to skutkować między innymi niższą średnią liczebnością miotów, zwiększoną śmiertelnością prosiąt, wyższymi kosztami remontu stada oraz zakłóceniami płynności produkcji.
Konsekwencje niewłaściwego zarządzania strukturą stada pod względem liczby miotów na lochę
Utrzymywanie loch krócej niż do trzeciego miotu generuje ujemną wartość ekonomiczną, podczas gdy wydłużenie ich użytkowania poprawia zwrot z inwestycji, szczególnie gdy koszty remontu stada są wysokie. Co do zasady, aby koszty inwestycji zwróciły się, potrzeba co najmniej trzech miotów od każdej lochy. Częstym błędem – mimo że wydaje się to kuszące – jest pozostawianie w stadzie loch po 8 czy 9 miotach. U tak starych loch istnieje większe ryzyko brakowania oraz wyższy wskaźnik mumifikacji płodów i martwych urodzeń. Ponadto starsze zwierzęta produkują mniej mleka, a pogarszający się wraz z wiekiem stan organizmu zwiększa ryzyko śmiertelności przedodsadzeniowej. W tej grupie loch stwierdza się też najniższą wartość hodowlaną w całym stadzie.
Należy pamiętać, że optymalizacja struktury stada pod kątem liczby miotów na lochę sama w sobie nie gwarantuje jeszcze poprawy wyników produkcyjnych. Wzrost wydajności uzyskuje się poprzez optymalizację wykorzystania potencjału genetycznego loch przy zastosowaniu odpowiednich praktyk zarządzania stadem, obejmujących m.in. precyzyjne żywienie, strategiczne protokoły zdrowotne, strategie poprawy wydajności reprodukcyjnej oraz wysoki poziom dobrostanu zwierząt.
Wybrane strategie poprawy struktury stada pod względem liczby miotów na lochę
- Wybieraj loszki pod kątem ich potencjału genetycznego, prawidłowej budowy oraz odpowiedniego wieku i masy ciała.
- Zapewnij odpowiednią aklimatyzację i żywienie, aby zminimalizować straty u loch od 0 do 2 miotów, zwiększyć wskaźnik utrzymania oraz poprawić długowieczność i wyniki produkcyjne.
- Planuj usunięcia ze stada na podstawie wydajności loch i celów produkcyjnych gospodarstwa.
- Dla zachowania efektywności ekonomicznej lochy po 6. lub 7. miocie powinny być kierowane do selektywnego brakowania – przy szczególnie krytycznej ocenie loch po 7+ miotach.
- Stosuj oprogramowanie do zarządzania stadem do monitorowania trendów w odniesieniu do liczby miotów i prognozowania potrzeb remontowych stada.
- Śledź takie wskaźniki, jak liczba prosiąt odsadzonych od lochy w ciągu roku, wskaźnik wyproszeń oraz wskaźnik powrotów do rui.
- Współpracuj z Topigs Norsvin, aby dopasować strategię remontu stada do cech długowieczności i produktywności danej linii.
Uwaga końcowa
Moim zdaniem nie istnieje jedna „idealna” struktura stada, która sprawdzi się w każdym gospodarstwie. Osiągnięcie wysokiego wskaźnika utrzymania loch od 0 do 2 miotu jest kluczowe, ponieważ to te grupy mają największy wpływ na uzyskanie struktury stada sprzyjającej efektywnej i stabilnej produkcji. Choć utrzymywanie większego udziału starszych loch może wydawać się korzystne w krótkiej perspektywie, takie podejście może z czasem negatywnie wpływać na płynność produkcji, rentowność i dynamikę stada. Może to również ograniczać postęp genetyczny i stabilność stada. Koncentrując się na nowoczesnym odchowie loszek i zarządzaniu lochami, wdrażając przemyślane strategie brakowania i podejmując decyzje oparte na danych, producenci mogą zbudować stado loch, które będzie konsekwentnie zapewniać wysokie wyniki produkcyjne.
Gonzalo Martinez, globalny specjalistya ds. genetyki